Etymologia, czyli o pochodzeniu nazw maści
wstęp

podstawy genetyki

pochodzenie nazw maści

maść:
kara
kasztanowata
gniada
siwa
biała
izabelowata
jelenia
smoky black
kremowa
perłowa
smoky cream
czerwonobułana
bułana
myszata
szampańska
srebrna
dereszowata
tarantowata
srokata
odmiany

Reklama

Polskie nazewnictwo związane z końskim umaszczeniem jest dość specyficzne, dlatego wiele osób ma problem z określeniem jakiego koloru jest koń np. kary czy gniady. Dlaczego więc nie mówimy po prostu, że koń ma czarny czy brązowy kolor?
Otóż w języku staropolskim słowo maść było odpowiednikiem dzisiejszego słowa kolor, określano nim barwę nie tylko konia. Podobnie jak wyrażenie „maść”, staropolski rodowód mają także same nazwy. Wiele z tych określeń, które przyjęły się i utrwaliły w języku polskim, to zapożyczenia językowe, pozostałość po licznych kontaktach Polski z innymi kulturami (najazdy, podboje, sąsiedztwo). Niektóre nazwy maści to niemal dosłowne tłumaczenia kolorów, inne odnoszą się do ubarwienia różnych zwierząt lub określają kolorystyczne podobieństwo do czegoś.

  • maść kara
    nazwa wywodzi się od tureckiego - kara - słowo to oznacza czarny kolor, więc czarnego konia zaczęto nazywać karym, karoszem, karuskiem, ale także wronym i kruczym.
  • maść gniada
    pochodzi od słowackiego słowa hnédy, które oznacza brązowy, brunatny - konia o takiej sierści zwano też gniadoszem, zgniadym.
  • maść dereszowata
    określenie pochodzi od węgierskiego słowa deres, czyli siwiejący, mający siwe włosy - deresz, koń mający mieszaninę maścistych i białych włosów, zwany był także pleśniawym, gdyż wyglądał jak pokryty nalotem pleśni.
  • maść bułana
    pochodzi z języka tatarskiego, w którym wyraz bułan oznacza łosia - koń maści płowej / łosiej - konia przypominającego kolorem łosia nazywano więc bułankiem.
  • maść kasztanowata
    konia, którego kolor sierści przypomina drewno kasztanowca, popularnie zwie się kasztanem, kasztankiem.
    Kasztana o rudym lub rdzawoczerwonym zabarwieniu do dziś często nazywa się cisawym - ze względu na podobieństwo do koloru drewna cisu.
    Ciemnobrązowy odcień maści kasztanowatej określa się mianem wątrobianej.
  • maść myszata
    koń o szarej sierści, podobnej do koloru myszy.
  • maść jelenia
    płowy koń, którego kolor przypomina sierść jelenia.
  • maść srokata
    inaczej srokacz, koń w czarno-białe łaty wyglądający jak sroka. Dawniej łaciatego konia nazywano też pstrym, pstrokatym, krasym.
    Konia, który ma inne niż czarne łaty określa się dodając do słowa srokaty kolor maści np. gniadosrokaty, kasztanowatosrokaty.
  • maść izabelowata
    koń o żółtawej sierści, nazwany na cześć hiszpańskiej królowej Izabelli, która według legendy postanowiła nie zmieniać bielizny do czasu powrotu męża z wojny.
    Maść taką nazywano też masłowatą - bo podobna do koloru masła.
  • maść palomino
    odcień izabelowatej - koń o złocistej sierści i srebrzystej grzywie. Największa populyzatorka tej maści, królowa Izabella, podarowała kilka tak umaszczonych koni hrabiemu Palomino, a ten nazwał je swoim imieniem. Druga wersja mówi o słodkich, złocistych winogronach palomino, do których koloru sierść tych koni jest podobna.
  • maść siwa
    koń, który z wiekiem siwieje, bieleje, nazywany zwykle siwkiem. Ze względu na różne ubarwienie zależne od stopnia wysiwienia i maści wyjściowej, istnieje wiele określeń opisujących tą maść: szpakowata, szpak miodowy, szpak różany, dropiata, mlecznosiwa.
  • maść jabłkowita
    wbrew pozorom nie chodzi tu o kolor lecz o wzór na sierści, ciemniejsza sierść tworzy „kółka” dookoła jaśniejszej tzw. „jabłka”. Najczęściej wzór ten można zaobserwować na maści siwej, ale także na innych np. srebrnej, kasztanowatej, gniadej, izabelowatej.

Dawniej do nazwania różnych maści lub odcieni używano również określeń takich jak wilczata, sobolowa, żelazna. Dziś raczej nie są używane. Niektóre nazwy maści jak kremowa, perłowa, szampańska powstały dość niedawno (podobnie jak same maści) i odnoszą się do koloru, jaki przypomina sierść konia.

Reklama




poprzednia strona